#17 februari 2020

Maquette Zutphen 1485

In Zutphen wordt al enige tijd gewerkt aan een maquette, schaal 1:500, van de stad Zutphen in het jaar 1485.
Op de website www.zutphen1485.nl kun je hierover het een en ander lezen.
Inmiddels is de bouw van de maquette al een heel eind op weg :

Klik op foto voor groter formaat
Links de Drogenapstoren en de St.Walburgiskerk met de - toen nog - 117 meter hoge torenspits; hoger dan de Dom in Utrecht. In het midden zien we de Wijnhuistoren en rechts de Broerderenkerk. Aan de achterkant loopt de stadsmuur, maar we kijken uit op westelijke kant van de Zaadmarkt, Houtmarkt, Korte Hofstraat en stukje Turfstraat. Aan de voorkant (oost- en noordkant) zal de maquette nog behoorlijk uitgebouwd moeten worden.

Deze maquette is ook voor de Ruyterfamilie van bijzonder belang want zij waren rond 1500 al talrijk aanwezig in de stad.
Het zou mooi zijn als we hun woonhuizen, die we via het Historisch Kadaster van Zutphen kunnen opsporen, in de maquette zouden kunnen terugvinden.
Eén van mijn huidige bezigheden is om van deze Ruyterpanden een overzicht te maken. Dat is een flinke klus, want er moet uit allerlei bronnen materiaal bij elkaar gezocht worden.
Dit overzicht is nog lang niet klaar, maar een beginnetje is er: Ruyterpanden in Zutphen.



#12 februari 2020

Gerard Reuter uit Zutphen of Lübeck

Op dit moment is de snelheid waarmee ik nieuwe informatie vind, (veel) groter dan dat ik kan verwerken. Maar soms zit er een opvallend gegeven tussen dat om een onmiddelijke reactie vraagt.

Wat te denken van het contract van Hinrich Carstens en Gerd Reuter met Paul Carstens over de voortzetting van hun handelscoöperatie, opgemaakt op 16 november 1515 (gevonden in het Archief van Lübeck).

Volgens het artikel van Georg Blohm "Der Kaufmann Gerhard Reuter" is Gerard in 1494 in Zutphen geboren en rond 1520 naar Lübeck verhuisd, waar hij als succesvol koopman toe treedt tot het grote handelsbedrijf van Hinrich Carstens. Hij trouwt zelfs in 1531 met Margaretha Carstens, de dochter van zijn zakenpartner. Hinrich is rond 1490 geboren in Oldenburg, en in 1539 in Lübeck overleden. Hij was dus een leeftijdsgenoot van Gerhard. Paul Carstens zou heel goed de vader van Hinrich kunnen zijn (Hinrich noemt later ook een zoon Paul).

Waar het om gaat is dat er een bestaand contract in 1515 wordt verlengd, terwijl wij dachten dat Gerhard pas rond 1520 naar Lübeck is gegaan. En - nog opvallender - in 1515 was hij nog maar 21 jaar!

We mogen ons afvragen of Gerhard als 'junior' werkelijk in 1515 van Zutphen naar Lübeck verkaste, of dat de familie Ruyter/Reuter zowel in Zutphen als in Lübeck zijn zaken en zijn huizen had; van zijn overgrootvader Gerard weten we dat zelfs zeker.
Dat Paul en Hinrich Carstens als groot handelsbedrijf een handelscoöperatie met een nét gearriveerde vroege twintiger aangingen is - op zijn minst - opvallend. De familie Ruyter moet al lange tijd als kooplieden in Lübeck actief geweest zijn en Gerhard kon daarvan als jongeling profiteren.

Dit werpt ook een ander licht op de aanstelling van Gerard als 'faktor' van de Deense koning in 1535.
Het was niet alleen dat Gerard zich in 20 jaar tijd had opgewerkt tot een belangrijke koopman; de familie Reuter was al veel langer een invloedrijke familie. Het is dus niet Zutphen of Lübeck, maar eerder Zutphen én Lübeck!



#04 februari 2020

Everything looks like a nail...

"If all you have is a hammer, everything looks like a nail..." is een mooie Amerikaanse uitdrukking.  Als je alleen een hamer hebt, ziet alles er uit als een spijker.
Ik moet daar wel eens aan denken als ik bij mijn speurtocht weer iets vind en dat dan meteen betrek bij de Hanze Ruyters. Het gevaar dat je alles wat je tegenkomt probeert in te passen (te persen) in het bestaande plaatje.

Een voorbeeld kwam ik tegen in een 'in memoriam' gevonden op internet:

Nach schwerer Krankheit verstarb am 5. Juli im Alter von 81 Jahren Günter Reuter aus Ruppersdorf.


Günther Reuter uit Ruppersdorf? Dat moet toch wel familie zijn van de familie Reuter die eeuwenlang het goed Ruppersdorf in bezit had?
Maar dan lees je verderop in de tekst dat Günter in Insterburg in Ostpreußen geboren is; niet echt in de buurt, en waarschijnlijk is dit alles dus puur toeval. Zo'n bijzondere achternaam is "Reuter" nou ook weer niet, en blijkbaar zelfs niet in Ruppersdorf...





#01 februari 2020

Statius von Düren


Het aangekondigde artikel over Statius von Düren heb ik vanavond klaargemaakt en bij de verhalen gezet.
Vooral de lengte van de zinnen, en het omslachtige woordgebruik valt ons tegenwoordig op. Ik heb het voor het grootste gedeelte zo gelaten al moest soms voor de leesbaarheid het mes erin..
Je leest het hier :Statius von Düren.



#28 januari 2020

Verein für Lübeckische Geschichte und Altertumskunde
Verenigingen die zich bezig houden met de geschiedenis van een stad zijn er legio, maar ik ben bijzonder blij dat Lübeck al sinds 1821 (!) een dergelijke vereniging heeft. En - nóg belangrijker - de vereniging brengt sinds 1855 jaarboeken uit, die nu zijn ingescand en op de website te raadplegen zijn.
Al met al meer dan 100 jaarboeken, elk tot wel 400 bladzijden groot, en u begrijpt dat hier een 'schone taak' op mij wacht...
Lübeck is een fantastische stad, met een rijke geschiedenis, maar één familie zal hopelijk zo nu en dan ook aandacht krijgen in een van de vele boeken.



Klik op foto voor groter formaat
Bij een eerste 'proeverij' vond ik meteen een artikel over Statius von Düren, de kunstzinnige compagnon van Gerhard Reuter. Dit artikel zal ik zo spoedig mogelijk vertalen en op de website zetten.
Een extra uitdaging bij dit alles is het gebruik tot 1951 van een Gotische drukletter; dat maakt het lezen (en zoeken in de teksten) erg lastig.

Voor diegene die zelf wil kijken:  De jaarboeken van de VLGA



#23 januari 2020

Drie keer adeldom

Ik ben momenteel druk bezig met het 'wegwerken' van allerlei verzamelde informatie rond de Hanze Ruyters, vooral in de vorm van verhalen en artikelen.

De familie Ruyter/Reuter/Von Reutern is in meerdere opzichten opvallend te noemen. Een van die bijzonderheden: leden van dit geslacht behoren tot de Deense, de Zweedse en de Russische adel. En eigenlijk moeten we opname in de Lijflandse- en Estlandse adelsboeken ook meenemen, en luidt de titel beter : Vijf keer adeldom...

Genoeg informatie dus voor een kort artikel;  je leest het hier : Driemaal adeldom.




#22 januari 2020

Kalender-perikelen

Bij de Baltische Ruyters kom ik in verschillende bronnen wel eens verschillen tegen bij de data van geboortes, huwelijken en overlijdens. Maar ook in gedrukte boeken kom ik dit tegen, zoals hier:

Dit verschil bedraagt in de regel 12 dagen. Wat steekt daar achter?

Het heeft te maken met de overgang van de juliaanse naar de gregoriaanse kalender. Dat is nog een heel verhaal, en het leek me goed om er een apart artikel aan te wijden :
Kalender-perikelen




#18 januari 2020

Michiel de Ruuter?

Reeds eerder heb ik een kort artikel geschreven over de verschuiving van de “u”-klank naar de “ui”-klank : Van “U” naar “UI”.
In het kort komt het er op neer dat in het Nederlands de tegenwoordige “ui” klank oorspronkelijk een “uu” klank  was. Van ons van belang, omdat onze achternaam dus van oudsher als “Ruuter” werd uitgesproken.

Wanneer en waar men de spellingen "uy" en "uij" als "ui" ging uitspreken is moeilijk vast te stellen, even moeilijk als het is om te concluderen dat het  nog "uu" was. Maar onze naamgenoot Michiel de Ruyter geeft uitsluitsel...
De Ruyter gebruikt de schrijfwijze "uy" in zijn eigen naam en bv. in woorden als rasphuys, versuym, ruymde, suycker. Daaruit is niet op te maken hoe hij die woorden uitsprak,  maar hier komt een andere taal ons te hulp. In De Ruyters brieven komt de naam van de Duitse stad Lübeck voor, waarvan de uitspraak met "uu" wel vaststaat.
En: de Ruyter schreef die naam als Luybeck. De "uy" stond bij hem dus blijkbaar voor de klank "uu". Hij is daar consequent in, dus hij sprak zijn naam ook uit als De Ruuter.
Daarmee staat wel haast vast dat rond 1650 de schrijfwijze "uy" wel degelijk (nog) als "uu" werd uitgesproken!



#16 januari 2020

Russisch-Amerika

Klik op foto voor groter formaat
In 1741 werd Alaska ‘ontdekt’ door Vitus Bering, een Deense ontdekkingsreiziger in dienst van de tsaar. Meteen begon de Russisch-Amerikaanse Compagnie (RAC) met de exploitatie van de enige Russische overzeese kolonie ooit. De handel in zeeotterpelzen en zeehondenbotten was in eerste instantie uitzonderlijk winstgevend.
Maar de opbrengsten liepen steeds verder terug, en al gauw leverde de kolonie alleen nog verlies op. Nadat in 1856 de Krimoorlog was verloren en Rusland krap bij kas kwam te zitten, vatte men in St.Petersburg het plan op de kolonie Russisch-Amerika aan de Verenigde Staten te verkopen.
Het principebesluit viel in december 1866 tijdens een overleg tussen tsaar Alexander II, zijn broer grootvorst Constantijn, minister van Buitenlandse Zaken en kanselier Alexander Gortsjakov, de minister van Financiën Michael von Reutern en de Russische zaakgelastigde in Washington.
Bekend is dat Michael von Reutern groot voorstander was van de verkoop aan de VS. Het leverde immers heel veel geld op.

Na korte onderhandelingen kocht de VS voor 7,2 miljoen dollar de  “bevroren wildernis” waarvan de economische waarde zeer twijfelachtig was.
Achteraf bewees Alaska zich als uiterst rijk aan bodemschatten en is de strategische ligging van groot belang voor de VS; dat zit sommige Russische nationalisten nog altijd niet lekker.



#15 januari 2020

Verhalen Hanze Ruyters

Nu het een kwestie van tijd is totdat de verwantschap tussen onze familie en de Hanze Ruyters is aangetoond heb ik nagedacht hoe ik een en ander op de website implementeer.
De families hebben dan wel gemeenschappelijke wortels, ze hebben totaal verschillende achtergronden en hebben zich elk op een eigen manier ontwikkeld.
Een bepaald soort onderscheid lijkt me dan ook op zijn plaats. Dan zullen de verhalen, de foto's en andere informatie van de Hanze Ruyters in de bestaande rubrieken worden ondergebracht, maar met een kleine indicatie dat het hier Hanze Ruyters betreft; zoals hier:

Als eerste aanzet (en voorbeeld) heb ik enkele verhalen toegevoegd die betrekking hebben op de Hanze Ruyters .Zie 'Verhalen'.




#07 januari 2020

Ruyters in Kampen

Naast Zutphen en Deventer was Kampen - vooral later, toen de IJssel steeds moeilijker bevaarbaar werd  - een belangrijke Hanzestad aan de IJssel.
Misschien interessant om eens te kijken op www.kampennotarieel.nl, waar mevrouw Annick Alink van heel veel akten een regest heeft gemaakt. Wellicht komen we daar Zutphense Ruyters tegen? Voor de gezochte relatie tussen deze en onze familie zou dit zeer interessant zijn, want Kampen ligt zo’n 65 km stroomopwaarts aan de IJssel, en van daaruit is het nog minder dan 20 km varen naar Blokzijl.
Om maar met de deur in huis te vallen: we vinden zowel bekende als (nog) niet herkende Ruyters in de regesten.

In de komende tijd zal ik hiervan een overzicht maken, maar het lijkt me leuk om nu al eentje te noemen; deze is uit 1484 :

Voor de Hanzesteden langs de IJssel was behalve handel met de Baltische staten ook de wijnhandel via de Rijn van groot belang. Vooral Zutphen was hiervoor gunstig gelegen.  Daarvan lijkt hier sprake te zijn: Johan Ruter uit Zwolle (?) heeft een rijnschip geruild met Geert Jans, een rijnschipper.
Ondanks dat Zwolle genoemd wordt, denk ik toch dat we deze Johan Ruter in de Zutphense Ruyterfamilie moeten zoeken. Er dienen zich twee kandidaten aan :
  • Johan Gerhards RUYTER, bierbrouwer, geboren circa 1435 te Lübeck (Dld), overleden 1501 Nederland.
    Gehuwd 1461 te Zutphen met Alyt TRYMPMAEKER
  • Johan Henricks RUYTER, geboren circa 1450.
    Gehuwd circa 1480 met Jutte NN.

Het is verleidelijk om de eerstgenoemde Johan Gerhards Ruyter aan te merken; hij was tenslotte bierbrouwer. En het is wellicht geen toeval: zijn weduwe schenkt in 1504 al haar bezittingen en huis in Hasselt weg aan het Oldencloester in Kloosterburen.  Hasselt ligt circa 10 km noordoostelijk van Kampen, en nog dichterbij Zwolle.
Johan woonde misschien in Zutphen maar handelde mogelijk ook vanuit Zwolle (en zo komen we steeds dichterbij Blokzijl…).



#06 januari 2020

Statius von Düren in... Groningen!

In het Lübeck van rond 1550 had Statius von Düren een goed lopend bedrijf in het vervaardigen van versierde keramische siertegels. De zaken gingen uitstekend:  zijn klanten bevonden zich tot in de hoogste kringen van het rijk. De tegels waren erg gewild (en kostbaar, dus echt een statussymbool) en Gerhard Ruyter/Reuter trad op als compagnon/geldverstrekker; immers, banken bestonden nog niet en als er iets gefinancierd moest worden, klopte je aan bij vermogende individuen. Dan was hij bij Gerard aan het goede adres, die maakte een fortuin als koopman en als vertegenwoordiger van de Deense koning in Lübeck.
De tegels van Von Düren vinden we - behalve natuurlijk in Lübeck zelf - onder andere in plaatsen als Schwerin en Wismar (in de paleizen van de hertog), Flensburg en Stralsund, en tot mijn verrassing op nóg een heel bijzondere plek: Groningen (voor mij 12 km verderop)!


Klik op foto voor groter formaat
In het zuiden van de stad Groningen vinden we de wijk "Corpus den Hoorn". Die naam verwijst naar een vrouwenklooster dat hier in de middeleeuwen heeft gestaan: ‘die gheestlike mageden ten Hoerne’, zoals ze in 1472 heetten. Dit klooster is altijd zeer bescheiden in omvang geweest, maar had toch wel wat te besteden want bij het aanleggen van de nieuwbouwwijk in de 50-er en 60-er jaren kwamen er bij grondwerkzaamheden twee tegels tevoorschijn die worden toegeschreven aan.. Statius von Düren!
Overigens vond ik in een publicatie op internet de vaststelling dat Statius von Düren evenals zijn zakenpartner Gerhard Reuter uit de Nederlanden afkomstig was.

Geraadpleegde bronnen: Begijnen aan de rand van Stad en kerk: de zusters ten Hoorn (1455-1571) door Kees Kuiken : http://www.stad-lande.nl/cms/upload/hjg2018%20kees%20kuiken.pdf
Wikipedia, diverse lemma's




#02 januari 2020

Stichting Ruitersporen wenst iedereen

    EEN GEZOND
           EN
GELUKKIG 2020!






Blijf je graag op de hoogte van het laatste nieuws rond de Stichting Ruitersporen en de website?
Geef je op als lid van de stichting en lees als eerste de laatste nieuwtjes en wetenswaardigheden uit de familie! Blijf op de hoogte van de wijzigingen op deze omvangrijke website!

     Aanmelden als lid


Dit jaar verschenen nieuwsberichten:

Maquette Zutphen 1485
Gerard Reuter uit Zutphen of Lübeck
Everything looks like a nail...
Statius von Düren
Verein für Lübeckische Geschichte und Altertumskunde
Drie keer adeldom
Kalender-perikelen
Michiel de Ruuter?
Russisch-Amerika
Verhalen Hanze Ruyters
Ruyters in Kampen
Statius von Düren in... Groningen!
Stichting Ruitersporen wenst iedereen

Eerdere jaren:

2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2007
2006