Woordenlijst


Aftrappen        
met de 'trapersbuorden' het paand op de juiste dikte en mooi glad en vlak trappen
Afbonken        
het verwijderen van de bonkaarde
Baalder        
zie Baggelaar
Baggelbak        
zie Mengbak
Baggelen        
opbaggeren van klijn
Baggerlui        
twee veenarbeiders werkten samen - de ene was spitter en de andere menger
Baggelaar        
turf, afmetingen 10 bij 5 bij 15 cm. Zie ook Sponturf
Bank-laag        
de twee platgelegde lagen turf bovenop het spree
Beklaaie        
het bedekken met natte turven van opgestapelde droge turven in een hoop (Fr)
Beugel         
soort schepnet met ijzeren ring waarmee de bagger uit het trekgat werd gehaald
Bonkaarde        
zwarte humuslaag bovenop het veen
Brutsjes        
gebroken turven, mocht de turfschipper voor zichzelf houden (Fr)
Darch        
de beste kwaliteit klijn, behalve daar waar de pik-laag aanwezig was
Deurhèlen        
de turven in de lengte steken (Ov)
Doorweinen        
het opnieuw omwisselen van de bovenste twee lagen in het ree, bij baggelaar
Dreugerswallen        
oorspronkelijke splitting na uitbaggeren volgegooid met bonkaarde om als legakker te dienen (Ov)
Dwaerswal        
een overdwars gegraven splitting waar men de klijn liet zitten (Ov)
Feene        
veen (Ov)
Feene boor        
een soort grondboor om een monster te nemen van de klijn (Ov)
Fime        
opgestapelde turven, ca. 80 cm. breed en 125 cm. hoog, massief gestapeld met ruimte tussen de turven
Fûgeltsje        
borrelglaasje zonder voet (Fr)
Fume        
zie Fime
Fumersree        
de lege ruimte in het midden van de wal na het opstapelen in reeën
Graver        
zie Graversschep
Graversschep        
schep met een lange steel waarmee de spitter de klijn opspitte
Hage        
oorspronkelijke splitting na uitbaggeren volgegooid met bonkaarde om als legakker te dienen
Jutte        
korte schep waarmee de bok of bak leeggeschept werd
Kaal        
driehoekige turven uit de achterkant van het paand
Kantschep        
schep waarmee de schuine achterkant van het paand plat en glad geslagen werd
Kantstukken        
driehoekige turven uit de achterkant van het paand
Karturf        
kleine en lichte turf die makkelijk was om uit te venten
Klauwer        
hark waarmee de menger de brokken klijn uit elkaar trok
Klijn        
veen
Kluten        
gebroken turven, mocht de turfschipper voor zichzelf houden (Fr)
Knoffelje        
zo werd bij het trappen van de turf de eerste loop over het paand genoemd (Fr)
Krabbe        
zie Krabber
Krabber        
hark waarmee de lijnen getrokken werden waarlangs de turven gestoken konden worden
Legakker        
plaats waar de uitgegraven klijn naar toe wordt gebracht en de turven worden gestoken
Loete        
Zie Graversschep
Mengbak        
bak waarin brokken klijn gemengd met water tot veenbrij of specie getrapt werd
Menger        
veenarbeider die in de bok of de bak werkte en de veenkluiten stuk trapte tot veenbrij of specie
Meske        
buitenste tand van de krabber, waarmee de turfmaker de krabber over een eerdere snee kon richten (Fr)
Messie        
buitenste tand van de krabber, waarmee de turfmaker de krabber over een eerdere snee kon richten (Ov)
Opbreken        
uit het paand halen en in rijen opstapelen van turven
Opbrekersschep        
speciale schep voor het uitelkaar wrikken van de gesneden turven
Otters        
turven in smallere en hogere hopen gestapeld als 'steupels'. Dit werd gedaan als ze niet goed droogden
Overhaal        
ander woord voor 'paerdsje'.
Overhèlen        
het naar achteren halen van de specie over de eerder geloste specie (Ov)
Paand        
de opgeworpen laag veenspecie met vastgestelde dikte (Ov)
Paerdsje        
werktuig waarmee de veenspecie verder uitgespreid wordt (Fr)
Peerdebil        
borrelglaasje zonder voet (Ov)
Peil        
stok met ingeslagen spijker op de gewenste hoogte van het paand
Pietse        
leren riem die gebruikt wordt bij het werken met de trekbeugel
Pik        
de allerbeste kwaliteit klijn (was niet overal aanwezig)
Polskes        
stokjes met aan onderkant rond plaatje waarmee de turfmaker zich staande hielp bij het 'trappen' (Fr)
Ree        
eerste rij met turven
Ribben        
smalle stroken onverveend land
Riem        
een spit over de hele lengte van de bok tot op het zand eruit; er gingen ongeveer 3 riemen klijn in een bok
Schepemmer        
emmer aan lange stok voor het scheppen van water
Skalter        
behoorde tot de klijn maar kon niet verveend worden omdat het zeer breekbare turven opleverde
Skuren        
het onderbrengen van de gedroogde turven in turfschuren (Ov)
Sloaten        
afgraven van de bonkaarde van de klijn (Ov)
Spitter        
veenarbeider die de klijn uitbaggerde en in de bok of de bak wierp
Splitting        
eerste greppel vanwaaruit rest van land uitgebaggerd werd
Sponturf        
turf, afmetingen 8 bij 8 bij 20 cm. Zie ook Baggelaar
Sporen        
de tweede 'loop' over het paand, hierna was het voldoende 'afgetrapt'
Spree        
de onderste rij van twee turven breed bij het opbreken
Steekijzer        
dunne en lange schep waarmee de turven gestoken werden
Steupels        
turven in hopen gestapeld, ca. 1 m. hoog en 1 m. breed en zo lang als er turven waren
Striedarch        
leek wel samengeperst stro met heel weinig klijn en heel erg licht
Stripe        
gedempte scheidingssloot. gaf grens aan met buren
Teie        
zo werd bij het trappen van de turf de eerste loop over het paand genoemd (Fr)
Toijen        
zo werd bij het trappen van de turf de eerste loop over het paand genoemd (Ov)
Trapersbuorden        
afgerond plankjes waarmee de turfmaker de opgeworpen specie 'trapte' (Fr)
Trappersborden        
zie hierboven
Trek        
strook schone klijn, klaar om te worden uitgebaggerd
Trekgat        
gat dat overblijft als alle klijn uit de trek verwijderd is, werd steeds breder bij elke volgende trek
Trekkers        
twee veenarbeiders werkten samen - de ene was spitter en de andere menger
Trekkersbok        
soort praam waarin de gespitte klijn gegooid werd
Trekkerstenten        
onderkomens voor de trekkers, van hout en riet gemaakt
Trochhelje        
de turven in de lengte steken (Fr)
Uitgeklauwd        
met de krabber de turfwal voorzien van lijnen waarlangs de turven gestoken kunnen worden
Weinen        
het keren van de bovenste twee lagen in het ree; werd gedaan bij baggelaar



Opmerkingen? Foutje gevonden?   Opmerkingen?
Meld het via het reactieformulier!

 vorige    volgende 

Mijn verhaal "Fan natte feene tot dreuge turf" staat vol met woorden en uitdrukkingen die we nu niet meer zo kennen.
Een woordenlijst leek me dan ook wel op zijn plaats.



Familieverhalen


Streekgeschiedenis


Wetenswaardigheden


Film & Video