Belangrijke wijziging stamboom




Betreft Jan Jans Ruijter


In de akte uit 1630 waarin Jan Jans Ruijter en Bartien Huijgen hun huis verkopen, noemt Jan zijn vader Jan Pieters en zijn oom Pieter Pieters. Deze oom was tevens zijn voogd (geweest). Er van uitgaande dat deze tekst klopt (vergissingen en verwisselingen zijn snel gemaakt) hebben we hiermee weliswaar bevestiging van een stukje stamboom, maar er is een GROOT probleem. De genoemde oom kan niet veel jonger dan Jan Jans vader zijn geweest, en dat betekent dat hij bij het passeren van deze akte in 1630 rond de 105 jaar oud was!? Jan Jans zelf was immers al ouder dan 60 jaar.
Hoe valt dit te verklaren?

Mijn eerste gedachte was dat het dan wellicht om twee Jan Jans Ruijters gaat. Eentje die met Ave Jans getrouwd was en een andere - 30 jaar later -  die met Bartien Huijgen getrouwd was.
Maar dit lijkt niet aan de orde. Jan Jans Ruijter was prominent lid van het Groot Schippersgilde, en we kennen hem in die hoedanigheid vanuit een flink aantal aktes, waarin hij als vertegenwoordiger van dat gilde contracten ondertekent. Die serie lijkt ononderbroken; het lijkt dus zeker om een en dezelfde Jan Jans Ruijter te gaan, die daadwerkelijk als weduwnaar van Ave opnieuw trouwt, met Bartien.
Een andere mogelijkheid (maar met veel ingrijpende consequenties) is, dat dit alles alleen verklaard kan worden als we er van uit gaan dat de genoemde personen - Jan Jans Ruijter, zijn vader, zijn oom - allen van een generatie later zijn dan tot dusver gedacht. Dat zou betekenen dat Jan Jans Ruijter (orange pijl) niet rond 1565 maar pas rond 1590 is geboren. Oom Pieter Pieters is bij het passeren van de akte in 1630 dan eerder 65 jaar in plaats van 105.
Maar daarmee kan onze Jan Jans Ruijter onmogelijk een zoon zijn van Johan Ruter (groene pijl), waarvan we weten dat die in 1563 is overleden.
Kortom, de reconstructie van de eerste generaties van onze stamboom moet op de schop.

Peter bij de rode pijl wordt genoemd door zijn weduwe Tijmon Joncker als zij in 1527 het burgerschap koopt in Vollenhove. Als beginpunt van onze stamboom blijft zijn plek als vader van Johan Ruter wel ongewijzigd. Ook blijft hij ongewijzigd de stamvader van de stamboom van alle (De) Ruiters.
Maar Jan Jans Ruijter schuift een generatie naar achteren, wat betekent dat voor de stamboom?
We kennen de namen van zijn ouders - Jan Pieters en Griete Janssen. Vanuit dit gegeven kom ik tot de volgende oplossing:

In essentie heb ik een nieuwe tak geïntroduceerd (zie binnen het paarse kader), met aan het hoofd Pieter die we via Jans vader - Jan Pieters - al kennen. Pieter is als tweede zoon van Peter Ruter gedacht, en moet dus per definitie vóór 1527 zijn geboren. Doordat Jan Jans Ruijter een generatie naar achteren schuift, kan Ave Jans onmogelijk zijn dochter zijn, zoals we tot nog toe dachten. Het moet dus zijn zuster zijn, en daarmee kunnen we Wolter en Claes als zijn broers noteren.
Onderin het paarse kader zien we de oom Pieter Pieters. De Jan Pieters, wiens naam we vaak tegenkomen in relatie tot Jan Jans Ruijter, heb ik als zijn zoon in de stamboom gezet.

Deze nieuwe reconstructie maakt dat veel geschreven artikelen opnieuw bekeken moeten worden op hun relevantie en veronderstelde familieverhoudingen. De komende tijd ga ik hier mee bezig.


Bronnen

  • Schoutambt Vollenhove en Blokzijl, registers van testamenten, transporten, volmachten, borgstellingen en hypotheken
  • Archief Ruitersporen



Jaap Ruiter
22 augustus 2025