De leerlooierij in Blokzijl





De leerlooierij, zoals die beschreven is in "Firma R. de Ruiter en Zonen" heeft volgens de vroegst bekende bron gelegen aan “de Groote Vaart van Amsterdam naar Steenwijk”. Een latere bron noemt "de Domineeswal".
Dat laatste heeft me lang op het verkeerde been gezet, want ik kon me niet goed voorstellen waar dat dan aan de Domineeswal geweest moet zijn. Die ruimte lijkt er niet te zijn.


Kadasterkaart 1832
Maar een zoektocht met behulp van de kadastergegevens uit 1832 met Hisgis leverde al snel resultaat. Het blijkt te gaan om de overkant van de Domineeswal.
Ter orientatie:
Aan de rechterkant van de havenkolk zien we de sluis - voorheen de Vollenhoofse Zijl - met rechts daarvan in blauw aangegeven het bezit van de familie Baving in 1832. Het linker gedeelte is woonhuis en erf. Het rechterstuk is de leerlooierij.
In 1845 kocht Reinder de Ruiter dit complex. Van dichtbij:

Kadasterkaart 1832, uitvergroot
Mooi zichtbaar is hoe dicht het woonhuis bij de brug over de sluis heeft gelegen en hoe mooi de looierij tegen de vaart naar Steenwijk (Noorderdiep - Wetering - Steenwijkerdiep) en de stadsgracht aanligt.

Perceel op huidige luchtfoto
Als we de oude situatie superponeren op een recente luchtfoto zien we interessante dingen:
De sluis is in 1913 vervangen door een sluis van gewapende beton. Deze lag iets dichter bij de havenkom en de nieuwe brug bouwde men op de fundamenten van de oude sluis.
Op de linkerhelft van het oorspronkelijke perceel is na 1890 een luxe woonhuis gebouwd, van de familie Loos, de eigenaren van de grote houtzagerij. Helemaal rechts in het perceel is kort na 1890 de nieuwe looierij gebouwd. Gelukkig hebben we nog de foto's.

Luchtfoto 1977

Deze luchtfoto is van 1977. Links de voormalige leerlooierij/boterfabriek en rechts het woonhuis van Jan Loos.



Fabriek voor 1913

Dit mooie kiekje is van voor 1913, want we zien de oude brug over de sluis. Achter het grote pand rechts zien we de looierij/boterfabriek.



Fabriek voor 1913


Vooraan de looierij/boterfabriek. Mooi detail: de luiken op de bovenste verdieping; daar was de droogzolder voor het leer. Voor een zuivelfabriek was het achterste deel van dit pand inderdaad niet erg groot.
Mooi detail is ook het beurtschip de Minor dat aan de wal ligt. De eigenaar Jan Joontjes woonde in die jaren in het woonhuis. Hij onderhield met de Minor en de (inderdaad iets grotere) Major een lijndienst op Steenwijk.


Vanzelfsprekend kon ik het niet nalaten om met AI een impressie te maken van de leerlooierij, zoals die zo'n 100 jaar aan de (overkant van de) Domineeswal heeft gestaan. Eerst 50 jaar onder hoede van de familie Bavink, en daarna zo'n 50 jaar met een De Ruiter aan het roer. We treffen het, Reinder en zijn beide zonen zijn nét buiten aan het werk..

De leerlooierij van Reinder de Ruiter en zonen

Bronnen

  • Hisgis
  • Archief Ruitersporen



Jaap Ruiter
27 augustus 2026